قالب وردپرس

رسانه های جمعی و تبلیغات بازرگانی در عربستان سعودی

%d8%b1%d8%b3%d8%a7%d9%86%d9%87-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%ac%d9%85%d8%b9%db%8c-%d9%88-%d8%aa%d8%a8%d9%84%db%8c%d8%ba%d8%a7%d8%aa-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%b1%da%af%d8%a7%d9%86%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b1

اشاره:
صنعت رسانه های جمعی در عربستان سعودی ،بزرگترین و پیچیده ترین بازار این رشته را در خاورمیانه دارد. این صنعت ، دائماً در حال تغییر است آنچه در پی می آید نگاهی است گذرا به دگرگونی این صنعت ، در آن کشور پس از ورود آنتنهای ماهواره ای.
ورود آنتنهای ماهواره ای:
نکته جالب این است که راه اندازی شبکه های تلویزیونی ماهواره ای در عربستان در حالی صورت می گیرد که رسماً از ورود آنتنهای بشقابی دریافت برنامه های تلویزیونی ماهواره ای در این کشور ممانعت به عمل می آید. البته به رغم این ممانعت ، تردیدی وجود ندارد که این قانون باشدتی که باید و شاید جدی گرفته نمی شود و تعداد این آنتنها در کشور همواره رو به افزایش است .
به گفته قائم مقام شبکه تلویزیونی ماهواره ای MBC با نگاهی به پنجره های ساختمانهای شهر جده مشخص می شود که تا آنجا که چشم کار می کند از این نوع آنتنها وجود دارد . این شبکه تلویزیونی ، تعداد آنتنهای موجود در عربستان را دست که ۰۰۰/ ۲۰۰ دستگاه تخمین می زند . در این میان سازندگان آنتنهای داخلی در عربستان بیکار ننشسته اند و انواع آنتنهای ماهواره ای را با قیمتهای نازل بین ۵۰۰۰ ریال تا ۷۵۰۰ ریال سعودی عرضه می کنند .
روزنا مه ای برای عربستان :
این تضاد در مورد مطبوعات این کشور نیز دیده می شود . پرفروش ترین روزنامه سراسری جهان عرب « الشرق الاوسط » نام دارد که متعلق به عربستان است ولی در این کشور به چاپ نمی رسد ! بخش تحریریه این روزنامه در لندن قرار دارد و روزنامه به وسیله ماهواره به ۱۰ مرکز چاپ از جمله سه مرکز در عربستان ارسال می شود و در آن مراکز به چاپ میرسد . این وضع در مورد بسیاری از نشریات دیگر عربستان « المجله » و نشریه زنان « سیدتی » نیز صدق می کند . بطور کلی وضعیت نشر در خارج از عربستان برای عربستان امری عادی به شمار می رود . شبکه تلویزیونی ماهواره ای MBC مثال بارزی است در این مورد که برنامه های خود را از غرب لندن پخش می کند . این امر بدان معنی است که مثلاً بازیهای آسیایی فو تبال در قطر بدین صورت در کشورهای منطقه از طریق ماهواره پخش می شد که علائم آن ابتدا از قطر به لندن فرستاده می شد و سپس از لندن به خاورمیانه بر می گشت .
آزادی رسانه های جمعی در عربستان
استقرار رسانه های جمعی عربستان در لندن از طرفی برای این رسانه ها و از طرف دیگر برای دولت عربستان آزادی بیشتری به همراه می آورد . این آزادی برای رسانه ها بدان معنی است که آنها می توانند در مقایسه با مقررات سخت داخلی ، قدرت مانور بیشتری داشته باشند و برای دولت عربستان نیز حکم سوپاپ اطمینانی به شمار می روند که به آنها این امکان را می دهد تا با نگاه عمیق تری نسبت به رسانه های جهان بیرون که آزادی بیشتری دارند بیندیشند.در عین حال بنیادگران را نیز قانع می کنند که نسبت به رسانه های مستقر در داخل کشور ، کنترل شدیدی اعمال شود . رسانه های جمعی برای عربستان که در لندن قرار دارند گر چه بدون موافقت مقامات این کشور مطلبی را انتشار نمی دهند و به محدود کاری خود نیز اشراف دارند ولی در هر صورت سر دبیران آنها را می توان در مقایسه با سردبیران نشریات داخل کشور شجاع تر دانست
خوانندگان فروش محل نشر نام روزنامه
۲ در صد ۶۶۴۰۱ جده البلاد
۷درصد ۹۳۰۰۰ ریاض الجزیره
۶درصد ۶۳۳۶۸ سراسر کشورهای عرب الحیاه
۶درصد ۸۹۷۵۶ ریاض الریاض
۱۲درصد معلوم نیست ریاض الریاضه
۲۲درصد ۱۳۹۷۲۳ سراسر کشورهای عرب الشرق الاوسط
۱۳درصد ۱۰۷۵۷۲ جده عکاظ
۴درصد ۲۶۱۹۸ جده المدینه
۵درصد ۳۵۰۰۰ مکه الندوه
۵درصد ۵۰۰۰۰ ظهران الیوم

و اینکه در هر حال این گروه از موقعیت شغلی امن تری برخوردارند . چه در صورت بروز مساله ، نمی توانند بیم دستگیر شدن را داشته باشند ، ضمن آنکه این امکان برای آنها فراهم است تا ورزیده ترین روزنامه نگاران را به خدمت در آورند . آزادی استقرار « نشریات خارج برای عربستان » در لندن برای تبلیغاتگران نیز کمک بزرگی به شمار می رود و آنها در ارئه آگهیهای مورد نظر ، از قابلیت انعطاف پذیری بیشتری برخوردارند .

نقش آزادی در تبلیغات بازرگانی :
به عنوان مثال در عربستان تبلیغات سیگار ممنوع است ، ولی این ممنوعیت شامل نشریاتی که در خارج از این کشور انتشار پیدا می کنند ، نمی شود . البته در مورد شبکه ماواره ای MBC ین موضوع متفاوت است زیرا که از طریق این شبکه نیز ، به لحاظ آنکه تحت قوانین تبلیغاتی انگلستان تبلیغ سیگار مجاز نیست ، برای سیگار نمی توان تبلیغ کرد . البته در کشور عربستان تبلیغات مشروبات الکلی ممنوع است و این حتی شامل « نشریات خارج برای عربستان » که در اروپا به چاپ می رسند ، نیز می شود . استفاده از زنان در تبلیغات بازرگانی در عربستان تابع شرایط خاصی است . روزنامه ها و مراکز تلویزیونی می توانند از زنان در تبلیغات استفاده کنند ولی این امر منوط به پوشیده بودن سرو حضور در منزل است . به عبارت دیگر نمی توان زنی را نشان داد که در حال رانندگی است یا در محیطی غیر از منزل به سر می برد ! در عربستان زنان اجازه کار ندارند و حتی در صورتی می توانن به سوپر مارکت بروند که در نعیت همسر و یا راننده باشند ! البته شرایط یاد شده در تبلیغات رسانه های داخل کشور نیز اعمال می شود ، ولی « نشریات خارج برای عربستان » یا شبکه های تلویزیونی ماهواره ای می توان تا حدودی آزادتر عمل کرد . با تمام این احوال ، مشاوران تبلیغات به شرکتهایی که قصد دارند محصولات خود را به مصرف کنندگان آنها که اکثراً زنان هستند تبلیغ کنند ، توصیه می کنند که در استفاده از زنان هنر پیشه و مدل ، جنبه احتیاط را از دست ندهند . در عربستان گر چه زن حق کار کردن در بیرون منزل را ندارند ولی از نظر او در مورد خرید لوازم مورد نیاز منزل اعتبار بیشتری دارد ، از همین رو به رغم مشکلاتی که یاد شد ، در تبلیغات محصولات خانگی در عربستان از زن استفاده زیادی به عمل می آید . در همین مورد ، چنانچه توجه کنیم که زن خانه دار عربستان سعودی فرصت زیادی برای مطالعه مجله و روزنامه ، تماشای تلویزیون و گوش دادن به رادیو دارد ، اهمیت قضیه بیشتر آشکار می شود . به طور کلی تبلیغات در عربستان سعودی مشکل است و فقط از راههای خاصی می توان آن را انجام داد . به عنوان مثال پست مستقیم ، در این کشور کاربری ندارد ، چه ، خدمات پستی برای منزل وجود ندارد و فقط ادرات هستند که صندوق پستی دارند . سهم مطبوعات از هزینه های تبلیغاتی
به رغم ظهور کانالهای تلویزیونی ماهواره ای در عربستان ، مطبوعات بیشترین سهم را در هزینه های تبلیغاتی دارند . به عبارت دیگر سهم روزنامه ها از این تبلیغات به ۵۹ درصد ، تلویزیون به ۲۶ درصد و مجله ها به ۱۵ در صد می رسد . به عقیده تحلیل گران غربی در عربستان سانسور رسمی و واضح وجود ندارد ، چه ، خود سانسوری که تنهایی کفایت می کند پر تیراژ ترین روزنامه ها و مجله های عربستان عبارت است از :
الحیاه الشرق الاوسط ؛ العالم ؛ عکاظ ؛ الیوم ؛ الیوم والریاض و نیز مجله های زنان از قبیل زهره الخلیج ؛ سیدتی ؛ کولی ناز و نورا . روزنامه « الشرق الوسط » گرچه یک روزنامه سراسری عرب برای کلیه کشورهای عربی به شمار می رود ولی پر فروش ترین روزنامه در عربستان سعودی است مه از مجموع ۲۱۱،۲۰۷ نسخه فروش کلی آن ۳۷۱،۱۳۳ نسخه تنها در عربستان سعودی به فروش می رسد . این روزنامه امتیاز انتشار در داخل عربستان را ندارد و چون از طریق ماهواره صفحات بسته شده آن به کشور برای چاپ ارسال می شود از این رو نمی تواند از تکنولوژی چاپ رنگی استفاده کند ، زیرا این تکنولوژی چندان خوب نیست .
روزنامه « الشرق الوسط » یک مجله تخصصی زنان نیز منتشر می کند که پس از مجله سیدتی ، پر فروش ترین نشریه در این زمینه در عربستان سعودی به شمار می رود .
روزنامه عکاظ:
بزرگترین روزنامه داخل عربستان « عکاظ » نام دارد که در جده « پایتخت تجاری عربستان » منتشر می شود . ۵۷۲،۱۰۷ نسخه در روز به فروش می رساند. روزنامه « عکاظ » به دست ۲۲ درصد در استان غربی عربستان ، ۳ در صد در استان مرکزی و ۲ درصد در استان شرقی می رسد . این روزنامه از ماه سپتامبر ۱۹۹۳ از طریق ماهواره برای منطقه ظهران در شرق کشور ارسال و در آنجا چاپ میشود . در این شهر بدین ترتیب دو روزنامه یکی « عکاظ » و دیگری « الیوم » که ۵۰۰۰ نسخه تیراژ دارد ، با یکدیگر به رقابت بر می خیزد . روزنامه پیشرو ریاض پایتخت عربستان الجزیره نام دارد و تیراژ آن به ۰۰۰/۹۳ نسخه می رسد در پی آن روزنامه « الریاض » جای می گیرد که روزانه ۷۵۶، ۸۹ نسخه از آن به فروش می رود . پس از این روزنامه ها نوبت به روزنامه « الریاضیه » می رسد که یک روزنامه ورزشی است .
روزنامه های بین المللی:
از میان روزنامه های بین المللی عربی در عربستان می توان به روزنامه « الحیاه » اشاره کرد که از سال ۱۹۸۸ فعالیت دوباره آن در لندن شروع شد و هم اکنون در ۷ مرکز دنیا از جمله در بحرین چاپ می شود . از مجموع فروش روزانه ۳۵۰، ۱۲۰ نسخه ۳۶۸،۶۳ نسخه آن در عربستان سعودی به فروش می رسد.
روزنامه های تخصصی:
از میان روزنامه های تخصصی بازرگانی و اقتصادی که در عربستان به فروش می رود می توان به روزنامه « العالم الیوم » که در قاهره مستقر است ، اشاره کرد . این روزنامه ۰۰۰/۱۸ نسخه روزانه در عربستان فروش دارد و این رقم از مجموع ۱۰۰/۳۸ نسخه فروش کلی آن است . جدید ترین روزنامه اقتصادی عربستان « الاقتصادیه » نام دارد که تحریریه آن در لندن مستقر است . این روزنامه که از دسامبر ۱۹۹۲ راه اندازی شده است ، با تیراژ ۰۰۰/۴۲ نسخه در روز توسط ماهواره به طور همزمان با کاغذ سبز در جده ، ریاض ، قاهره و ظهران چاپ می شود . به طور کلی در کشور ۰۰۰/۱۳۴/۱۴ نفری عربستان سعودی ،۱۲ نشریه روزانه با مجموع تیراژ ۳۰۰،۷۷۶ نسخه وجود دارد که تیراژ آنها به ازای هر یک هزار نفر به ۵۵ نسخه میرسد . همچنین در این کشور که ۶۹۰/۱۴۹/۲ کیلومتر مربع وسعت دارد ۶۵ فرستنده رادیویی و ۱۲۵ فرستنده تلویزیونی تاسیس شده است . به ازای هر جمعیت یک هزار نفری در عربستان سعودی ۵/۲۷۶ گیرنده تلویزیونی وجود دارد .
روزنامه ها و مجله های انگلیسی:
در عربستان سعودی دست کم سه روزنامه به زبان انگلیسی به شرح ذیل به چاپ می رسند :
NEWS ARAB ، این روزنامه صبحها در جده منتشر می شود و ۰۰۰/۵۰ نسخه تیراژ دارد ؛
DAILY RIYADH ، روزنامه صبح ریاض با تیراژ ۰۰۰/۳۵ نسخه؛
SAUDI GAZETTE ، روزنامه دیگر صبح جده با ۰۰۰/۵۰ نسخه تیراژ .
دو هفته نامه انگلیسی زبان عربستان نیز عبارت است از :
SAUDI BUSINESS در ۰۰۰/۲۷ نسخه تیراژ ؛
SAUDI ECONOMIC SURVEY ، در ۳۰۰۰ نسخه تیراژ .

منابع و مآخذ :
۱٫ M. INTL ( oct 1993 ) , pp. 47-49
۲٫ Word Media lland book , un- DPI ( New-York, 1992 ) , pp. 398-400
۳٫ Human Development Report 1993 undp ( New-York , 1993 ) p.166

1 دیدگاه

  1. یوسف محمدیانی می‌گه:

    سایتتون عالیه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای دریافت مقالات و آموزش های رایگان مشخصات خود را وارد کنید.